werkgeven_december_2009

100% 80% 60% 40% 20% 0% Ok t-08 No v-08 Dec-09 Jan-09 F eb-09 Mar-09 Apr-09 Mei-09 Jun-09 Jul-09 Aug-09 Sep-09 Ok t-09 No v-09 p Tot en met 1% p Boven 1% 3,5% 3,0% 2,5% 2,0% 1,5% 1,0% 0,5% 0% Ok t No v Dec Jan F eb Mar Apr Mei Jun Jul Aug Sep Ok t No v Maand gem. (linkeras) Voortschrijdend gem. (linkeras) Het CAO-jaar 2009 verliep bijzonder moeizaam. De kredietcrisis die zich in het najaar van 2008 voltrok en de daaropvolgende economische recessie hielden het arbeidsvoorwaardenoverleg in hun greep. Het oplopende aantal reorganisaties, de toenemende werkloosheid en de CPB- prognoses zorgden voor een afnemende loonstijging. Voor Nederlandse begrippen was de reactie in de CAO-onderhandelingen ongewoon scherp. Een analyse. achtergrond Crisisjaar voor onderhandelaars CAO's reageren ongekend scherp op krimp TekST: lAureNS hArTeVelD eN eVelieN zielSChOT, illuSTrATie: DreAMSTiMe 1. Crisis BrEEkt AkkOOrD OPEN De arbeidsmarkt is een markt. In begin- sel zijn daar dus de wetten van vraag en aanbod van toepassing, oftewel: een ruimer aanbod leidt tot lagere prijzen. Het ligt dan ook voor de hand dat in een tijd van oplopende werkloosheid en een groeiend aanbod op de arbeidsmarkt de lonen in elk geval niet veel stijgen – met dien verstande dat in de Nederlandse verhoudingen een aanpassingsmecha- nisme is 'ingebouwd' waardoor veran- deringen op arbeidsvoorwaardelijk vlak zich geleidelijk voltrekken. Van groot belang in dit verband is nog steeds het overleg tussen sociale part- ners op centraal niveau. De CPB-voor- spellingen over de economie rond Prins- jesdag spelen daarbij een belangrijke, zo niet bepalende rol: de vakbonden base- ren daarop hun inzet. Gedurende het CAO-seizoen bepalen die CPB-prognoses min of meer de context waarbinnen de loononderhandelingen plaatsvinden; actuele economische ontwikkelingen tij- dens het seizoen, hebben doorgaans veel minder impact op de onderhandelingen. Maar deze keer was dat heel anders. Rond Prinsjesdag 2008 leek er nog geen vuiltje aan de lucht. De kredietcrisis was iets wat zich ver weg afspeelde. In Nederland kwam het Najaarsakkoord 2008 tot stand tegen een achtergrond van oplopende inflatie, krapte op de arbeidsmarkt en een recordaantal vaca- tures. Op basis van deze cijfers kwamen werkgevers en vakcentrales overeen de loon inzet in 2009 te maximeren op het Figuur 1: Gemiddelde stijging CAO-lonen oktober 2008 - november 2009 (twaalfmaandsgemiddelde) Figuur 2: Aandeel akkoorden met een loonstijging tot en met 1 procent

4,0% 3,5% 3,0% 2,5% 2,0% 1,5% 1,0% 0,5% 0% Ok t-08 No v-08 Dec-09 Jan-09 F eb-09 Mar-09 Apr-09 Mei-09 Jun-09 Jul-09 Aug-09 Sep-09 Ok t-09 No v-09 Dec-09 28|29 WErk GEVEN nummer 6 CAO-evaluatie 2009, CAO-beleid 2010 De onlangs gepubliceerde AWVN-arbeids- voorwaardennota voor het CAO-jaar 2010 Fit de recessie uit, is in zijn geheel te vinden op www.awvn.nl. De uitgebreide analyse van CAO's van 2009 wordt eind december digitaal gepubliceerd via www.awvn.nl. De papieren versie ver- schijnt tijdens het arbeidsvoorwaarden- congres Fit na de recessie op 13 januari in Arnhem. niveau van de looninzet van 2008 (3,5 procent). Maar nog voor de inkt van het akkoord goed en wel was opge- droogd werd duidelijk dat Nederland, net als de rest van de wereld, veel harder werd geraakt door de kredietcrisis dan gedacht. Voor het eerst in de geschiede- nis werden de spelregels voor het CAO- seizoen daarom halverwege het seizoen gewijzigd. Op 25 maart 2009 werd de 3,5 procent uit het Najaarsakkoord ver- vangen door 'werk boven inkomen' en werden 'loonafspraken beperkt tot het inflatieniveau'. Het is zeer ongebruikelijk dat in Neder- land een Centraal Akkoord wordt open- gebroken. Maar daar was alle aanleiding toe gezien de economische krimp (bijna 5 procent) en diep teruggevallen verkoop-, productie- en exportcijfers. 2. DriE sEizOENEN De economische veranderingen die zich tijdens het CAO-seizoen 2009 voltrokken, waren zo uitzonderlijk groot en de reacties daarop zo sterk, dat het gerechtvaardigd is te spreken van drie CAO-seizoenen in één jaar. Figuur 3 laat zien hoe het twaalf- maandsgemiddelde van de structurele loonsverhogingen zich ontwikkelde in de ongekend snelle overgang van hoog- naar 16|17 NummEr 6 Figuur 3: Gemiddelde stijging CAO-lonen oktober 2008 - november 2009 (twaalfmaandsgemiddelde)

www.publitas.com, www.publitas.nl
werkgeven_december_2009 main